Redakcja Ekohub
Zgodnie z wynikami badań przeprowadzanych regularnie przez Światową Organizację Zdrowia, jakość powietrza w Polsce jest najniższa w całej Unii Europejskiej. Uznaje się, że właśnie spalanie niskiej jakości węgla i śmieci jest przyczyną około 100 tysięcy zgonów w Polsce rocznie. Z tego względu rząd oraz samorządy gminne ogłaszają coraz to nowe edycje programów dofinansowujących wymianę tak zwanych kopciuchów na nowoczesne urządzenia grzewcze.
Polska – wyniki badań są zatrważające
Raport przeprowadzony przez IQAir pokazuje, że aż trzy duże polskie miasta znalazły się w rankingu 10 najbardziej zanieczyszczonych metropolii świata. Są to: Poznań, Kraków oraz Wrocław. To najgorszy wynik w Europie. Gdyby ranking obejmował także mniejsze miejscowości, to na szczycie listy znalazłyby się: Tomaszów Mazowiecki, Nowy Targ, Stawy Monowskie, Lwówek Śląski oraz Rybnik.
Dlaczego wymiana pieca jest tak ważna?
Występowanie w Polsce smogu jest problemem, który władze próbują bezskutecznie zwalczać już od kilkudziesięciu lat. Szacuje się, że z powodu zanieczyszczonego powietrza rokrocznie w naszym kraju umiera blisko 100 tysięcy osób. Przyczynia się ono bowiem do występowania takich stanów chorobowych, jak:
- choroby układu krążenia: miażdżyca, nadciśnienie, zatorowość;
- choroby układu oddechowego: astma, przewlekła choroba płuc, zapalenie oskrzeli i płuc, nowotwory płuc;
- choroby mózgu: udary, wylewy, choroba Alzheimera, depresja;
- choroby układu krążenia: zawały, choroba wieńcowa, arytmia;
- choroby układu rozrodczego: bezpłodność, przedwczesne porody.
Skutki smogu odczuwane są bezpośrednio w postaci zapadania na stany chorobowe, ale również bezpośrednio poprzez na przykład zjadanie skażonych roślin oraz mięsa.
Dofinansowanie do wymiany pieca – terminy graniczne
Inwestorzy decydujący się na wymianę pieca w 2022 roku mogą liczyć na różnorodne formy wsparcia. Dotacje pozwolą nie tylko obniżyć koszt początkowy przedsięwzięcia, ale również skrócić czas, w którym poniesiony wydatek zostanie zrekompensowany w przyszłości.
Dotacje oferuje nie tylko rząd, ale też gminy. Co istotne, z roku na rok budżety na nie przeznaczane są coraz niższe. W niedalekiej przyszłości korzystanie z pieca starego typu będzie się wiązało z ponoszeniem dotkliwych kar finansowych. Mandaty związane z zanieczyszczaniem środowiska zaczną się pojawiać w następujących terminach:
- 01.01.2022 rok – województwo podkarpackie oraz śląskie;
- 01.07.2023 rok – województwo świętokrzyskie;
- 01.07.2024 rok –województwo dolnośląskie;
- 01.01.2023 rok – województwa: łódzkie, małopolskie i mazowieckie;
- 01.01.2024 rok – województwa: kujawsko-pomorskie, lubelskie, wielkopolskie i zachodniopomorskie;
- 01.09.2024 rok –województwo pomorskie;
- 01.01.2027 rok –województwo lubuskie.
Jak uzyskać dofinansowanie z programów regionalnych?
Koszty wymiany dotychczasowego urządzenia grzewczego na ekologiczne źródło ciepła mogą zostać częściowo pokryte również z funduszy pochodzących z funduszy wsparcia wojewódzkiego, gminnego lub miejskiego. Uchwały antysmogowe podejmowane na poziomie regionalnym zakładają przyznawanie swoim mieszkańcom dofinansowań na wymianę pieców i termomodernizację.
To władze lokalne ustalają, jak wysokie kwoty są w stanie przyznać swoim mieszkańcom. W zależności od miejscowości wahają się one od 3 do nawet 40 tysięcy złotych. Wśród przykładowych programów regionalnych wymienić można programy takie, jak:
- Dofinansowanie wymiany systemów ogrzewania starego typu na terenie gminy Świdnica;
- Poprawa jakości powietrza poprzez wymianę źródeł ciepła w budynkach wielorodzinnych – pilotaż na terenie województwa zachodniopomorskiego;
- Poprawa jakości powietrza w najbardziej zanieczyszczonych gminach – pilotaż w gminie Pszczyna;
- Dofinansowanie likwidacji starego pieca węglowego na inne proekologiczne źródło ciepła w budynkach lub lokalach mieszkalnych na terenie gminy Rozprza;
- Dofinansowanie ekologicznych inwestycji grzewczych i likwidacja „kopciuchów” w Legnicy;
- Dofinansowania do wymiany starych pieców na bardziej ekologiczne w Żarach;
- Dofinansowanie do wymiany pieców w Sopocie;
- Program wymiany pieców w Nowej Soli;
- Dotacja celowa na wymianę źródeł ciepła w Nakle;
- Dofinansowanie do wymiany kotłów w Gminie Rytro;
- Myślenicki Program Wymiany Pieców.
Dofinansowanie do pieca na ekogroszek z programów rządowych
Piec na paliwo stałe można też wymienić przy wykorzystaniu funduszy ogólnopolskich. W 2022 roku rząd przewidział dwa programy dotacyjne: Czyste Powietrze oraz Stop Smog.
Czyste Powietrze
Czyste Powietrze to ogólnopolski program dofinansowań, który funkcjonuje już od kilku lat i w ramach którego do tej pory podpisano już prawie 290 tysięcy umów. Inicjatywa organizowana jest przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dodatkowo podmiotami współpracującymi jest szesnaście wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Celem programu jest poprawa efektywności energetycznej i zmniejszenie emisji pyłów oraz innych zanieczyszczeń do atmosfery emitowanych przez jednorodzinne budynki mieszkalne.
W ramach programu Czyste Powietrze można sfinansować:
- wymianę kotłów uważanych za nieefektywne;
- montaż rekuperacji, paneli fotowoltaicznych oraz kolektorów słonecznych;
- termomodernizacje budynków;
- wymianę stolarki drzwiowej i okiennej.
Szacunki wskazują, że z programu może skorzystać około 3 miliony polskich gospodarstw domowych. Do końca pierwszego kwartału 2022 roku z budżetu programu wypłacono już łącznie ponad 2 miliardy 700 milionów złotych.
Niestety okazuje się, że jedynie wnioski składane do końca 2021 roku i opiewające o przyznanie wsparcia w zakresie dofinansowania do pieca węglowego nowej generacji mogą liczyć na pozytywne rozpatrzenie, Wynika to z reform zapisanych w Krajowym Planie Odbudowy i Polskim Ładzie.
Stop Smog
W październiku 2018 roku premier Mateusz Morawiecki oficjalnie zainaugurował program rządowy wspierający inicjatywy proekologiczne w Polsce. Jego podstawowym celem jest wspieranie inicjatyw zmierzających do termomodernizacji gospodarstw domowych oraz likwidacji bądź wymiany dotychczasowych źródeł ciepła. Program realizowany jest przez gminy, ale stroną porozumienia mogą być też: powiaty, związki międzygminne lub związek metropolitalny województwa śląskiego.
Dofinansowanie w ramach programu Stop Smog można przeznaczyć na:
- termomodernizacje budynku;
- wymianę lub całkowitą likwidację wysokoemisyjnych źródeł ciepła na niskoemisyjne;
- podłączenie do sieci ciepłowniczej lub gazowej;
- zapewnienie budynkom dostępu do energii z instalacji z OZE;
- zmniejszenie zapotrzebowania budynków mieszkalnych jednorodzinnych na energię dostarczaną na potrzeby ich ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej.
Podsumowując, zanieczyszczone powietrze będące wynikiem spalania nieodpowiednich surowców grzewczych lub śmieci przyczynia się do powstawania wielu chorób oraz zgonów. Polskę uznaje się za kraj o najwyższym zanieczyszczeniu powietrza w całej Unii Europejskiej. Również w rankingach światowych nie wypada ona najlepiej. Z tego względu władze zamierzają w niedalekiej przyszłości wprowadzić całkowity zakaz stosowania kotłów starej generacji. Obecnie organizowane są programy dotacyjne wspierające obywateli w wymianie pieców oraz docieplaniu budynków jednorodzinnych.
